Strafrechtelijke rechtvaardigingsgronden · 6 dk
Hukuka uygunluk nedenleri: eylem suç olmaktan çıkar mı?
Bir davranış kanunda suç olarak tanımlanmış olabilir; ama olayın koşulları o davranışı hukuka uygun kılabilir. Böyle bir durumda avukatınız hukuka uygunluk nedenlerine (rechtvaardigingsgronden) dayanır ve fiilin hukuka aykırılığı ortadan kalkar.
NL: Bij een geslaagd beroep op een rechtvaardigingsgrond ontbreekt de wederrechtelijkheid: de gedraging is dan simpelweg niet strafbaar.
Kanunda yazılı dört neden
- Zorunluluk hâli (overmacht-noodtoestand, m. 40 Sr): iki yükümlülük çatışır ve ağır basanı seçersiniz — sıcakta arabada kalan bir çocuk için camı kırmak gibi.
- Meşru müdafaa (noodweer, m. 41 lid 1 Sr): kendinize, bir başkasına, cinsel dokunulmazlığa veya mala yönelik anlık ve hukuka aykırı saldırıya karşı gerekli ve ölçülü savunma.
- Yasal bir hükmün yerine getirilmesi (m. 42 Sr): kanunun açıkça verdiği yetkiyle hareket etmek, örneğin polisin yakalama yapması.
- Yetkili merciin emrinin yerine getirilmesi (m. 43 lid 1 Sr): yetkili bir amirin hukuka uygun emrini uygulamak.
NL: De wet kent vier rechtvaardigingsgronden: noodtoestand, noodweer, wettelijk voorschrift en bevoegd gegeven ambtelijk bevel.
Kanunda yazmayan neden: maddi hukuka aykırılığın yokluğu
Mahkeme kararlarıyla gelişen tek genel kabul görmüş yazısız neden, maddi hukuka aykırılığın bulunmamasıdır. Fiil şeklen kanuna aykırıdır, ama kanunun korumak istediği amaca fiilen hizmet eder. Klasik örnek, hayvanları bağışıklık kazandırmak için hastalıklı hayvanlarla temas ettiren veteriner hekim kararıdır.
NL: Het ontbreken van materiële wederrechtelijkheid is de enige erkende buitenwettelijke rechtvaardigingsgrond (veearrest, HR 1933).
Sonuç ne olur: OVAR mı, beraat mi?
Hukuka uygunluk nedeni kabul edilirse mahkeme genellikle 'tüm kovuşturmadan bağışıklık' (ontslag van alle rechtsvervolging, OVAR) kararı verir: ceza da tedbir de uygulanmaz.
Bazı suçlarda 'hukuka aykırı olarak' ifadesi doğrudan suç tanımının içindedir — hırsızlık ve mala zarar verme gibi. Orada savunma başarılı olursa savcı unsuru ispat edemez ve mahkeme beraat vermek zorundadır.
NL: Meestal volgt OVAR; staat 'wederrechtelijk' in de delictsomschrijving, dan volgt vrijspraak.
Dosyanızda ne fark yaratır?
Bu savunmalar soyut hukuk tartışmasıyla değil, somut delille kazanılır: kamera görüntüsü, yaralanma fotoğrafı, tanık, olay yeri krokisi, mesajlar. İlk ifadeden önce avukatla konuşmak, sonradan düzeltilmesi zor bir anlatımın önüne geçer.
Sorunuz mu var? Konuşalım.
Ook zonder aanhouding: uitnodiging, dagvaarding, boete of gewoon een vraag — het eerste gesprek is gratis en vertrouwelijk.